2 maart 2026 - 'Geheim agent QE-13, Andor Kaszó en de illegaliteit’ - Frans Kluiters

Frans Kluiters (1951-2009), bekend van zijn magnum opus “De Nederlandse inlichtingen-en veiligheidsdiensten” heeft ook een aantal niet-gepubliceerde manuscripten nagelaten. Een daarvan is “Geheim agent QE-13, Andor Kaszó en de illegaliteit”. 

Andor Kaszō ( 1909-1998), ook bekend onder vele schuilnamen, was een Hongaar die in WOII zich het Nederlandse verzet binnen wist te praten en, hoewel hij nooit iemand aan de bezetter heeft verraden, veel schade aan het verzet heeft toegebracht.

De bedoeling was dat dit bijna-voltooide manuscript, te vinden in het Nationaal Archief (Onderzoeksarchief Frans Kluiters, inventarisnr. 2.21.242, onderdelen 132-135) in boekvorm zou verschijnen. Door de vroegtijdige dood van Frans Kluiters is het nooit zover  gekomen.

Antoinette Kluiters-Gilbert heeft de NISA gevraagd het manuscript te publiceren op de NISA-site. De  NISA voldoet graag aan dit verzoek.

Korte beschrijving van de inhoud:

‘Geheim agent QE-13’ is het verhaal over een Hongaar die in de uitgebreide literatuur over de Tweede Wereldoorlog tot nu onopgemerkt is gebleven. Dit is opmerkelijk gezien zijn activiteiten tijdens die oorlog, vooral omdat hij in contact heeft gestaan met de bovenlaag der Nederlandse maatschappij. Dat kan de oorzaak van zijn anonimiteit tot nu toe zijn geweest: zijn verhaal is voor de elite een ontnuchterend inkijkje geworden.

Zijn verhaal is tegelijkertijd een koele registratie van goede bedoelingen geworden die in het licht van de oorlog moeten gezien als van moed getuigend. Diezelfde moed werd ook getoond door een geheel andere elite: mensen uit andere geledingen die zich verzetten tegen de heerschappij van een vreemd volk.

Het opmerkelijke leven van Andor Kaszó is slechts te beschrijven door uitgebreid in te gaan op de vele contacten die deze Hongaar onderhield met mensen uit alle lagen der maatschappij, al probeerde hij juist die met de hogere lagen te bestendigen. Zijn wisselende contacten zijn tekenend voor de activiteiten van een oplichter/charlatan. Andere dan vluchtige contacten konden zijn fantasieën immers ontmaskeren.

De auteur is er dankzij zijn methodische aanpak en oog voor detail – zoals die al in zijn twee boeken over de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten naar voren kwamen – in geslaagd zestig jaar na dato de complexe netwerken van Kaszó in kaart te brengen. Juist dit oog voor detail maakt Kaszó’s verhaal zo interessant: er zijn erg veel aanknopingspunten met de vele uitingen van Nederlands verzet tegen de Duitse bezetter.

Hieronder een pdf versie van het boek 'Geheim agent QE-13, Andor Kaszó en de illegaliteit’ door Frans Kluiters